Mesnevi referanslı iki kitap, iki alıntı + yorum(um) :
1. Aşk - Elif Şafak'tan kalanlar;
""Söyle bana Bistami mi daha ileride yoksa Peygamber Efendimiz mi?" Bu soruyu elinin tersiyle itmek ya da geçiştirmek kolay. Hiddetlenip karşıdakini susturmak kolay. Zor olan ne sorulduğunu anlamaya çalışmak ve tabii bir de yanıtı bulmak.
İnsan hayatı daimi bir seyr ü sefer. Beşikten mezara yolculuk halinde, seferdeyiz. Önümüzde uzanan yedi ayrı merhale, yedi ayrı basamak. Bilenler güzergahtaki her menzile bir isim vermiş. Nefsimiz buralardan bir bir geçmeden, kendini ayrı bir varlık sanmaktan vazgeçmeden yolculuğunu tamamlayıp Hak ile bütünleşemez. İnsan yalandadır, ziyandadır, zandadır. Yedi basamağı çıkmadıkça hakikate eremez.
İlk mertebenin adı Nefs-i Emmare. Yoz, ham ve daima başkalarını suçlayan nefs merhalesi....
....
Bu makam bir bakıma öncekinin tam tersidir. Burada kişi hep başkalarını suçlayacağına, sürekli kendinde kusur bulur. Olan biten her şeyde kendini didik didik inceleyerek eleştirir. "Alem güzel ben çirkin" aşamasıdır bu. İşte bu safhada nefs, Nefs-i Levvame olur. Yani suçlanan yahut kınanan nefs.
Üçüncü mertebede kişi biraz daha pişer. Nefs-i mülhimeye erişir. ... esinlenir... Zira bu aşamaya gelenlerin çoğu buradan çıkmak istemez. Zanneder ki yolun sonuna gelindi. Oysa yol daha uzun ve çetindir.
....
Buradan öteye geçmeyi başaran kişi İlim Şehri'ni kat eder ve Nefs-i Mutmaine safhasına ulaşır. ... Gözü doymuş, gönlü genişlemiştir... Daimi namazdadır. Kalp kırmaz, kul hakkı yemekten gözü gibi sakınır ve kimsenin kusuruna bakmaz, ....
Buradan ötesi Tevhid Şehridir. ...
Son üç safhadan ilkinde Nefs-i Raziye'ye erdiklerinden dünyevi meselelere aldırmaz, aldanmazlar.
Sonraki makam Nefs-i Mazriye'dir. Bu safhadan Allah razı olduğu için ona Razı Olunmuş Nefs de denir. ....
Yedinci ve sonuncu makamda kişi Nefs-i Kamile'ye ulaşır. Burada ayrı bir benlik zannı toz duman olur.
.......
...
..
Şeriat der ki: "Seninki senin, benimki benim." Tarikat der ki: "Seninki senin, benimki de senin". Marifet der ki: "Ne benimki var ne seninki". Hakikat der ki: "Ne sen varsın, ne ben"
.......
....
...
Sevdiğin birini yitirince bir yanın onunla beraber kaybolur. Terk edilmiş hayaletli bir ev gibi buruk bir yalnızlığa esir olur, eksik kalırsın. İçinde bir sır gibi, giden sevgilinin yokluğunu taşırsın. Öyle bir yara ki üzerinden ne kadar zaman geçerse geçsin gene de canını yakar. Öyle bir yara ki iyileştiğinde bile kanar. Bir daha gülemeyeceğini, asla hafifleyemeyeceğini sanırsın. Karanlıkta el yordamıyla ilerler gibi akar hayat. Önünü göremeden, yönünü bilemeden, sadece şu anı kurtararak... Gönlünün kandili sönmüş, zifiri gecede kalmışsındır. Ama işte ancak böyle durumlarda, yani iki göz birden karanlıkta kalınca, bir üçüncü göz açılır insanda. Kapanmayan bir göz... Ve ancak o zaman anlarsın ki bu elem sonsuza dek sürmeyecek. Hazandan sonra başka mevsimler, bu çölden geçince nice vadiler gelecek; bu ayrılığın ardından ebedi bir vuslat.
Yeni kaybettiğin kişiyi manevi gözle bakınca her yerde görmeye başlarsın. Denize düşen katrede, dolunayla hareketlenen med-cezirde, esen her esintide ona rastlarsın. Kuma çizili remilde, güneşte parlayan kristal tanesinde, yeni doğmuş bebeğin tebessümünde, bileğinde atan nabzında onu seyredersin. Her yerde, her şeyde onu görürken nasıl derim ki Şems gitti?"
Gerçek yolculuğun istikametini göstermesiyle ve Mevlana Hazretleri'ne nurlu bir kapı açmasıyla, ayrıca üslubu ve akıcılığıyla da her türlü olumlu eleştiriyi sonuna kadar hak eden kitap, herkese şiddetle değil muhabbetle :) tavsiye olunur...
---------------------------------------
2. Ahmet Ümit, Bab-ı Esrar'dan bakiye*;Mesnevi'den:
Ey sırrı arayan kişi
Can var can içinde, kalbine inde ara
Sen kendi özünü kendinde ara
Ey sırrı araştıran kişi her yerde ara
Lakin o değil dışarıda kendi içinde ara
Çünkü hayat bir köprüdür denmişti,
Sırra erenler bu dünyada geçer onun üzerinden, sırra ermeyenler ahirette...
*: Bu bakiye dışında ne heyecanlı bir polisiye-gerilim, ne de yüksek kalitede bir kurgu ile karşıladı beni Ahmet Ümit... Belki de abartılı yorumlar ve reklamların etkisi ile beklentimi yükseltmiştim...
